1990 yılından itibaren dünya futbolunun bayramı olan Dünya Kupası'nı takip ederim. Her ne kadar artık paranın, gücün konuştuğu ve bayram havasını kaybetse de Dünya Kupası'nı izlemek her zaman mutluluk oldu benim için.
1990 yazında yer yatağımda yatıp televizyonun karşısına yattığım yerden turnuvayı takip ettim. Uyuduğum zaman televizyonu kim kapattı bilmiyorum ama Eylül 2024'te kaybettiğimiz Salvatore Schillaci'ye abayı yaktığım turnuva oldu. Gerçi Almanya'nın, İtalya topraklarında kupayı kazanması ironik olsa da 1986'dan sonra büyük favori olan Maradona'nın Arjantin'i, penaltılarda Almanya'ya elenmesi de üzücüydü benim adıma. Zaten ilkokuldaki kalemkutum Arjantin'in en iyi kalecilerinden olan Sergio Goycochea'nın penaltı kurtardığı resimli oluşu o dönem benim için her şeyi anlatıyordu. Kalemkutu da muhtemelen Bulgar pazarından alınmıştır.
1994 yılına geldiğimizde hatırladığım yazlıkta çocuktum. Amerikayla bir çocuk için büyük saat farkı turnuvayı biçimsiz kılsa da Kortel dayımın olduğu zamanlar hem onun futbol bilgisiyle çok şey öğrendim hem de yine İtalya'dan giderek hem Roberto Baggio'yu hem de sırtladığı İtalya'yı destekledim ama gözüm bir futbolcudaydı. Gheorghe Hagi... evet, o futbolcu... Kolombiya'ya bir dönem Beşiktaş ve Antalyaspor formaları da giyen Oscar Cordoba'ya muazzam bir gol atan Hagi ile o gün tanıştık 1996'daki imzası sonrası dünyadaki en iyi futbolcu oldu benim için. Kimler gelip kimler geçse şu futbol alemine Hagi bir yana, diğerleri bir yana (Prekazi harici)... Maradona'nın pozitif çıkan testi sonrasında dünya futbolundan çekilirken Arjantin erken elendi, finalde renklerinden ve Arjantin sevgimden ötürü sevmediğim Brezilya, (Kalecisi Taffarel de bir dönem Galatasaray'da forma giydi) ancak uyanıp ertesi gün izlediğim final maçında Roberto Baggio'nun da seri penaltı atışlarında kaçırmasından da ötürü evine kupayla döndü. Tabi küçük çocukken anlamadığım öğrendiğim ve aklımın yettiği andan itibaren hâlâ içimin yandığı kendi kalesine gol attığı için katledilen Escobar var. Tarif edilemeyecek bir olay. Kolombiya adına utanç verici olaydır bu. Oysa futbol sevdiğimiz oyun ve Dünya Kupası da bayramdı değil mi?
1998 turnuvası kıta Avrupa'sında ama o dönem yurt dışında olmamızdan ötürü de bir kaç ülke ve bir kaç şehre yayılarak bu sefer ortaokul öğrencisi olarak geçtim ekran başına. Zidane'ın maestro olduğu Fransa rahat bir şekilde ülkesindeki kupaya uzanırken elbette Hagi ve ata toprakları olduğu için Romanya'yı da destekledim Arjantin ile beraber. Hollanda'ya da sempati duyarım hep özellikle Sneijder transferi sonrası biraz tavana çıktı o zamanlar.. Saçlarını sarıya boyatan Romanya ölüm denilen gruptan (Euro 2008'de de olacağı gibi) çıkmayı başardı. Turnuvada aklımda kalan Fransa'nın o dönem kaptanı olan Laurent Blanc tarafından kaleci Fabian Barthez'in her maç kelinin öpülmesiydi. Ve de Ronaldo... Nazario olan... 22 yaşındaki yıldız adayı dünyayı selamladı turnuvada ve 1994'te kazanılan turnuvada kadroda olmasına rağmen adını bu turnuvada duyduğumuz Ronaldo, final maçında sponsor baskısıyla sakatlığına / hastalığına rağmen oynadığı iddialarıyla turnuvayı geçirirken Brezilya yeniden finaldeydi ama Zidane'ın iki kornere vurduğu kafa ve Petit'nin Taffarel ile karşı karşıya kaldığı pozisyonu gole çevirmesiyle 3-0 gibi büyük bir hezimet olsa da Arjantin'in İngiltere ile ikinci turdaki muazzam maçı, Beckham'ın gördüğü kırmızı karttan sonra Ada'da afaroz edilmesi de turnuvanın önemli anlarındandı ve dünya o maçla bir prensi tanıdı. 19 yaşındaki Liverpoollu Michael Owen.. Açıkçası hâlâ en keyif aldığım turnuva buydu. Belki de EA Sports tarafından üretilen Fifa 98'in varlığı ve spikerin ilk defa oyuncu isimlerini söylemesi ilgimi çekti. O dönem internet kafeler vardı ve bu oyun için sıradaydık...
2002 yılındaki turnuva için bu sefer Asya'dayız. Güney Kore ve Japonya ortaklığı ile düzenlenen turnuvada kırk sekiz sene sonra Millî takımımız da yer aldı. Liseyi bitirme evresinde bazen öğretmenler odasında "misafir" olduk. Tabi Asya'nın saat farkı bizde sabah olunca okul saatine denk geldi ama alınan her galibiyetten sonra sokaklara çıkması, sevinilmesi derken insanlar öğle yemeği için masasına oturduğu zaman akşama kadar gündem değişiyordu. Belki de ülkenin karanlığa girmeden önceki son mutlu günleri, son olarak karşılıksız bir olduğu günlerdi... Milli takım Brezilya karşısında performansıyla turnuvanın fenomen oyuncusu olan Hasan Şaş'ın golüyle öne geçerken annem "Gol" sesine korkuya telefonu fırlattı, ülkece deli olduk. Kötü bir hakem performansı Sambacıları elimizden alırken bir diğer maçta Kosta Rika ile 1-1 berabere kalınca işler biraz Brezilya'nın eline kaldı. Brezilya, Kosta Rika'yı yendi, biz de Çin'i 3-0 ile geçince ülke bayram yerine döndü ve ikinci tura yükselmeyi başardık tarihimizde ilk defa hem de renkli ekranlarda. Kaldı ki ülkemizde yatırımı olan Asya sermayeli firmaların çalışanlarının bazılarını turnuva için Kore ve Japonya'ya götürmesi onlar için evladiyelik anılar oldu ve çeyrek asır sonrasında hâlâ dinliyoruz; turnuvaya geçelim.
İkinci turda ise artık liseyi bitirmiş, "Ne olacağım?" kaygısını yaşamanın bir istasyon öncesindeyim. Belki de hep öyle kaldım ama ev sahibi karşısına çıkmak turnuvalarda istemediğim bir durum zira İspanya'nın fahiş hakem hatasıyla ev sahibi Güney Kore'ye elenmesi hâlâ akıllardayken, bir önceki turda İtalya'yı eleyen golü atan Güney Koreli futbolcu Ahn'ın sözleşmesinin Perugia tarafından feshedilmesi de akıllarda yer etti. Tabi son şampiyon Fransa gibi İtalya da turnuvada istediğini bulamazken Türk Millî takımının yükselişi devam etti. Ev sahibi Japonya karşısında ikinci tur maçında Ergün Penbe kornerde ortaladı, Ümit Davala'nın kendine özgü saç tıraşının yanındaki kafa golüyle alınan galibiyetten sonra Türk berberlerinde Ümit Davala tıraşı yapılır yazısı asıldı belki de çeyrek finale çıkma coşkusu bu saç tıraşıyla daha da arttı...
Çeyrek finalde Türkler altın golle tanıştı. Senegal karşısında çok kaçıran Ay Yıldızlılar turu getirecek golü İlhan Mansız'ın altın golüyle bulunca bu sefer Uzakdoğu'da İlhan Mansız çılgınlığı başladı ve kendisi de o dönem hatrı sayılı bonservis bedeliyle Japonya'nın Vissel Kobe takımına transfer oldu. Maça biraz ara verip rakibimiz Senegal'e dönersek; grup aşamasında Fransa'yı 1-0 ile geçti ve çok iyi turnuva geçirdikleri için bir kaç oyuncusu (Özellikle El Hadji Diouf Liverpool'a transferi ve sonraki dönemde kalecileri Tony Silva da Trabzonspor'a transfer oldu) iyi takımlara transfer yaptı. Oralarda geceyken biz gündüz gözüyle hipnoz olmuş gibi sokaklara çıktık. Ömer Üründül abi bu maçın yorumlarında ne dediğini anımsamıyor ama o da çok sevinmiştir... Yarı finale tarihimizde ilk defa ulaştık. Hem de bu başarı sürpriz şekilde gelmesi kadar oyuncularla birlikte teknik heyet yerden yere vurulup durdu. Evet yarı finalde ve kupadan iki maç uzaklıkta grup aşamasında karşılaştığımız ve çok iyi oynadığımız Brezilya yeniden rakibimiz oldu. Aslında eşleşmenin öbür tarafında olsaydık hem Güney Kore'yi hem de finalist Almanya'yı yenip kupayı alabilirdik diye düşüncem turnuvanın üstünden neredeyse geçen çeyrek asra rağmen tazeliğini koruyor. Almanları finale kadar Ballack'ın performansı getirdi. Final maçında da sarı kart cezalısıydı. Şampiyon olan Brezilya ise Rüştü ve Türk duvarını ancak Ronaldo'nun mahalle ağzıyla "Pisburun" ile attığı golle geçip beşinci yıldızını takmak için finale uzandı. Finalde de Ronaldo gollerine devam edince kaptan Cafu, 94'te Dunga'dan sonra kupayı kaldıran Brezilyalı futbolcu oldu.
Tabi böyle turnuvanın tadını aldık. Attığımız en hızlı golle dünya üçüncüsü de olduk ve hep o seviyelerde yer almak için 2006 Almanya vizesi almak için elemelere başladık ama olmadı. Turnuva Almanya'da düzenleneceği için ikinci ev sahibi biz olacaktık ama katılım hakkı elde edemedik. Turnuvayı İtalya kazandı. Final maçında düğünde misafirdim, kıyıda köşede izledim final maçını ve oldum olası şöyle denk gelişlerde takdir hakkımı hep maçtan yana kullandım sonraları. Zidane'ın dünya futbol sahnesinden çekilmesi Materazzi'ye attığı kafayla ters biçimde daha görkemli olurken finale çıkan Fransa, penaltı atışları sonucu mağlup oldu. İtalyanlar da bir nevi 98'in intikamını almış oldu (İkinci turda bu sefer Fransa, İtalya'yı penaltılarda eledi. Euro 2000 finalinde de Fransa, altın gol ile İtalya'yı yenip kupaya uzandı. (Goller Delvecchio / Wiltord, Trezeguet)) 2006 şampiyonasında rüştünü 2004 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda ispatlayan bir çocuk ilk defa Dünya Kupası tecrübesi yaşadı, Cristiano Ronaldo. (2026 yılında son defa yaşayacak) ve dünya yavaş yavaş Lionel Messi adıyla tanışmaya başladı. Genç Arjantinli de Ronaldo gibi ilk defa turnuvada yer alırken Riquelme bu turnuvadaki favori oyuncum oldu ama turnuvanın en değerli oyuncusu bir defans oyuncusu seçildi. Sürprizdi tabi İtalya'nın o kadar golcüsü dururken kaptan olan stoperi Fabio Cannavaro'nun seçilmesi...
2010 Şampiyonası Afrika'da olmasının pek bir önemi yoktu Ulusal takım olmadığı için. Euro 2008'deki Avrupa üçüncülüğünden sonra gözümüz kıta Afrikasındaydı ama gidemedi millî takım. Saat dilimi aynı olması yüzleri güldürür, saatin aynı olması uykuları böldürmedi ama Vuvuzela denilen icattan ötürü sesi kısık izledim turnuvayı. Tabi bu sefer çalışma hayatında olduğum için bazı maçları sonradan takip ettim. Euro 2008'de millî takımımız kadar şampiyon İspanya'nın fırtınası bu turnuvada da eserken gruptaki ilk maçını bir ağacın altındaki kafede izledim ve İsviçre'ye 0-1 yenilmelerine rağmen ülkemizde "Yeniköy Kasabı" denilen Vicente Del Bosque ile pek zorlanmadan finale çıkıp, finalde Hollanda'yı altın golle geçip turnuvayı kazandılar. Tabi o dönem İspanyol dominasyonu vardı futbolda. 2008 Avrupa Şampiyonası, 2009 senesinde Guardiola'nın ilk ilk adam deneyiminde Barcelona'nın mücadele ettiği altı kupayı da kazanmasıyla artan bu dominasyon 2010 yılında İspanyolların Dünya Kupası'nı kazanmasıyla iyice artarken Euro 2012'de lugata "False Nine" yani sahte dokuz numara tabirini sokan İspanya, finalde İtalya'yı 4-1 ile geçip turnuvayı kazandı. O sahte dokuz numara da Barcelona kökenli olan Cesc Fabregas'tı. Turnuvada bütün İspanyol oyuncuları muazzam performans ortaya koyarken Afrika'dan dört yıl sonraki turnuva için Güney Amerika'ya uzanıyoruz.
2014 yılındaki turnuva için Almanlar dört sene öncesinden hazırlanmaya başladılar. Zira Alman futbolu 2002'de final oynarken 2004'te gruplardan çıkamadı ve Alman takımları özellikle İngiliz takımları karşısında geride kalıp rekabet edemiyorlardı. Brezilya'daki turnuva öncesi kamp yeri bulundu, yerel halk ile iyi ilişkiler kuruldu ve dönemin menejeri Oliver Bierhoff önderliğinde saha dışında iyi hazırlanan Panzerler (Kaynak: Dördüncü Yıldız, Alman futbolunun kendini yeniden keşfi), saha içinde de Joachim Löw ile iyi hazırlandığı ortadaydı. Fransa ve Portekiz'i kupa dışına iten Almanlar için yarı finaldeki rakip beş kere şampiyon olmuş ev sahibi Brezilya idi. Maçı Toni Kross'un terlemediğine ilgili şehir efsanesinin yanında 1-7 gibi sansasyonel bir skorla kazanıp finale çıktı. 1998 yılındaki kupayı kazanan Fransa'nın 2002 yılında gruptan çıkamaması lanetinin devamını yaşayan İspanyollar gruptan çıkamazken bir dönem Fenerbahçe'de forma giyen Robin van Persie'den turnuva tarihinin en güzel gollerinden birini gördüler kalelerinde uçan bir kafa vuruşu neticesinde.
Finaldeki rakip ise Messi'li Arjantin idi. Brezilya topraklarında ulaşılacak kupa Arjantin için yemeğin yanındaki yıllanmış şarap tadı olacağı kuşkusuzdu. Dakikalar 36'yı gösterdiği zaman Higuain karşı karşıya pozisyonda topu auta atarken uzatmalara giden maçta Mario Gotze'nin golünün anlamı Almanların dördüncü yıldızı olurken Almanların dört senedir Brezilya'daki emeklerinin karşılığı da alınmış oldu ama maç içinde şuurunu kaybeden Christopf Kramer'in kazanılan kupadan daha sonra haberi oldu ama turnuvayı da o şekilde hatırlayacak artık..
2018 yılında ise dünya salgından önceki son zamanlarını yaşadı. Ben biraz daha yaşlanmış, mesleğimde ilerlemiş ve babaannemden sonra yalnız yaşayan Dedem ile son olduğunu bilmeden karpuz, kola, cips ve bolca yemekle klimanın altından televizyonda Rusya'ya bağlandık. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanlar için Rusya yine hezimet mi olacak sorusuyla başladı turnuva (Kaldı ki son şampiyonun grup aşamasında elemne laneti de var) ve Almanya gruptan çıkamayınca bu tez haklı çıkmış olurken Toni Kroos'un İsveç'e attığı harika frikik golü kaldı hatıra. Fransa - Hırvatistan finalinde dünya güçlü ve devşirme Fransa'dan ziyade Hırvatların iyi mücadelesinin yanında Hırvat cumhurbaşkanının güzelliğinden de ötürü büyük bir destekle çıktılar maça ama dünya futbolunun yeni yıldızı Kylian Mpabbe sahneye çıktı ve Fransızlar 98'den sonra ikinci defa mutlu sona 4-2'lik skorla ulaştı.
Geldik 2022'ye; bunun bir diğer anlamı da FIFA'nın Dünya Kupası organizasyonunu iyiden iyiye endüstriyel futbola ve zenginlere peşkeş çekmesine. Zira turnuva yaz ayları yerine kış aylarında oynandı ve rüşvet iddialarının gölgesinde Katar'da. Katar'da alkol yasaktı, turnuvanın oynanacağı stadyumların inşaatında bir sürü yoksul emekçi ölürken bu protesto edilen olayların üstünü FIFA ve Katarlı yetkilikler kapatırken Dünya üstündeki liglerin bir kısmı durdu, iyi form tutan takımlar bir anda kupa arasıyla ne yapacağını bilemezken bu turnuvayı Ronaldo mu Messi mi kazanacak tartışmalarının da işin içine girmesiyle büyük kaosla başladı. Millîler yine turnuvaya katılım hakkı sağlayamadığı gibi saat farkının da az olması bütün yazdığım kötü noktaların yanında izlemek için bir nedendi... Turnuvayı nefes kesen, 3-3 berabere biten maç sonundaki penaltı atışları sonucu Arjantin, 86'den beri süregelen hasreti bu şampiyonlukla dindirdi. Fransa'da ise Mpabbe gol kralı olurken Fransız forvet Kolo Muani uzatma dakikalarında karşı karşıya pozisyonda Arjantin kalecisi Martinez'i geçse farklı bir senaryo konuşuyor olacaktık. Endüstriyel futbol dedik ve kupa seremonisinde sahada etçi Nusret'i gördük, Messi ve arkadaşlarıyla garip hareketleri eşliğinde resim çektirmek ve aynı kareye girmek için gezindi durdu. Normalde saha içine FIFA yetkilileri harici siviller giremezken... bir de Messi'ye Arapların kıyafetinin kupa seremonisinde giydirilmesi de futbolla alakası olmayan durumdu. Futbola dönersem, Messi mi Ronaldo mu sorusu cevap buldu ve Messi de kazandığı Dünya Kupası ile dünya futbol kamuoyunun merağını da gidermiş oldu. Artık yeni bir hayatta bir dört sene daha yaşlanmış, değişen bir hayatta yaşıyordum ve kırklı yaşlarıma ramak kaldı...
Ve 2026; Ay Yıldızlılar Montella ile güzel bir jenerasyonun yanında iyi bir yapılanma ile altı turnuva sonra Amerika, Kanada ve Meksika ortaklaşa düzenleyeceği turnuva da ilk başlama vuruşu ev sahibi Meksika ile Güney Amerika arasında 11.06.2026 tarihinde TSİ 22:00'de olacak ve bu turnuvaya katılım hakkını elde eden millîlerimizden ulus olarak beklentimiz çok büyük. Turnuva öncesi artık kırklı yaşlardayım, farklı sorumluluklara sahibim ve başka bir ilde yaşayıp farklı bir hayatım var. Dileğimiz 2002'deki Türk etkisinin bir kez daha dünya futbol sahnesine çıkmasıdır ki bunun için çocuklara ve hocamız Vincenzo Montella'ya güveniyorum, inanıyorum. Haydi çocuklar...
Evet, artık turnuva endüstriyel boyutlara inanılmaz ulaştı. Ürün tedarikçisinden, bilet satan Fifa'ya, stadyuma yakın oteli olandan, pub sahibine kadar herkes taraftarlardan olabildiğince para kopartma derdinde. Ne diyelim; önceden futbolu fakirler oynar zenginler seyrederdi şimdi ise zenginler oynayıp, daha da zengin olanlar oynatıp fakirler izliyor.
Son olarak. Turnuvada oynanacak toplar artık maçlardan altı saat önce şarj edilecekmiş çipleri çalışsın diye. Toplarınızı şarj edin, VAR kablolarına iyi bakın ve hakemler kollarındaki aletleri takmayı unutmasın...
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder