Futbol Zenginler Ligi'nin yeni listesi yayımlandı. Deloitte'nin son raporuna göre Real Madrid ve Barcelona La Liga'daki gibi burada da zirve için kıyasıya mücadele veriyor. Mesela Real Madrid 2024-2025 sezonunda 975 Milyon Sterlin (1 Milyar 309 Milyon Dolar) gelir elde ederek Barcelona'dan yaklaşık 150 milyon sterlin daha fazla gelir elde etti. Güncel kur ve pariteye göre Real Madrid'in bu geliri yaklaşık 15 Osimhen bonservis bedeli ediyor. (Bonservisi 75 Milyon Euro)
Liverpool, Premier Lig şampiyonluğuna giden yolda 700 milyon sterlinin üzerinde gelir elde eden ikinci İngiliz kulübü oldu; ancak geçen sezonki gelirleri onları dünya sıralamasında ancak beşinci sıraya yerleştirebildi. Bu raporun, 29 yıllık tarihinde ilk kez hiçbir İngiliz takımının ilk dörtte yer almadığı anlamına geliyor.
Deloitte'un yıllık listesindeki kulüpler, tartışmalı bir tanımlama olsa da, rutin olarak futbolun 'en zenginleri' olarak nitelendiriliyor. Yüksek gelirler otomatik olarak kâr anlamına gelmiyor. Yüksek maliyetler, en çok kazananların bile kaynaklarını kolayca tüketebilir. Bu yılki 20 takımlık listede 2024-25 sezonu için tam hesaplarını yayınlayan 10 kulüpten dördü vergi öncesi zarar açıkladı.
2023-24'te altıncı sıradan ikinci sıraya yükselen Barcelona, bunun güncel bir örneği. Yüksek gelirlerine rağmen, 819 milyon sterlinlik geliri 7 milyon sterlinlik vergi öncesi açığa dönüştürdüler. Kasım ayında ayrıntılı olarak belirtildiği gibi, İspanya'nın son şampiyonu, futbol tarihinin en yüksek gelir rakamlarından birine sahip olsa bile, mali sıkıntılardan çekiyor. Bu rakamlara, yenilenmiş Camp Nou'da 30 yıllık VIP koltukların (PSL) 60 milyon sterlinlik tek seferlik satışları da dahildi; kısacası otuz yıl boyunca bu VIP koltuklar tekrar satılamayacak...
Deloitte'nin belgesi, kasıtlı olarak, öncelikle gelirlere odaklanarak kapsamı sınırlı tutulmuştur. Ücret giderleri tahmin edilebilir, ancak rapor modern bir futbol kulübünü işletmenin birçok maliyetini ele almıyor. Listede yer almak, ilgili takımın mali durumunun iyi olduğu anlamına da gelmemekte.
Bir diğer önemli nokta ise Deloitte'un yalnızca personeline veri sağlayan takımları dahil edebilmesidir. İlgili kulüplerin çoğu bunu yapıyor, ancak hepsi değil. Tam rapor 30 takımı kapsıyor ancak Nottingham Forest veya Fulham'dan hiç bahsetmiyor. Oysa her ikisinin de listede yer alması beklenirdi. İsimleri Deloitte'a gerekli verileri sağlamadıkları için listeden çıkarıldı. Forest geçen yılki listede de dikkat çekici bir şekilde yer almamıştı. Ancak yine de analiz edilecek birçok yeni ayrıntı var...
Öncelikle, bu hafta yayınlanan kadın futbolu raporunun bulgularının bir yansıması olarak, en çok kazanan kulüpler arasında ticari gelir başı çekiyor. Bu durum erkek futbolunda her zaman böyle olmamıştı, zira bu yüzyılın büyük bir bölümünde gelirler genellikle televizyon yayın haklarından elde edilen gelirlerle sağlanıyordu; ancak 2024-2025 sezonu, ticari gelirin en yüksek gelir kalemini oluşturduğu üst üste üçüncü sezon oldu.
En büyük 20 kulüp geçen sezon 4,46 milyar sterlinlik ticari gelir elde etti; bu rakam bir önceki yıla göre 4,2 milyar sterlin artış gösterdi. Maddi büyüme zaten zengin olan kulüpler arasında yaygındı; bu yılki en büyük gelir elde eden 20 kulüp ile raporun önceki sayısında kulüpler arasındaki 261 milyon sterlinlik artışın 226 milyon sterlini, mevcut en büyük 10 kulüpten geldi.
Ticari gelir, İspanya'nın iki büyük kulübünün yükselişini tetikledi. Kulüpler 'gelir'i farklı şekillerde sınıflandırıyor, ancak Deloitte'un ticari gelir tanımını kullanarak Real Madrid geçen sezon 499 milyon sterlin gelir elde etti. Barcelona, 438 milyon sterlin ile biraz geride kaldı, ancak ticari olarak 400 milyon sterlini aşan tek diğer kulüp oldu.
Onların ardından, Bayern Münih (388 milyon sterlin), Manchester City (343 milyon sterlin), Manchester United (333 milyon sterlin), Paris Saint-Germain (308 milyon sterlin) ve Liverpool (307 milyon sterlin) her biri 300 milyon sterlinin üzerinde gelir elde etti. Bu rakamlar, futbolun en zengin kulüpleri arasında bile ticari gelirdeki uçurumu vurguluyor: İlk 20'deki dört kulüp, ticari anlaşmalardan 100 milyon sterlinden daha az gelir elde etti. Yayın gelirleri geride kalmış olsa da, 3,95 milyar sterlin ile oyun genelinde devasa bir gelir kaynağı oluşturmaya devam ediyor.
Real Madrid yine başı çekti (281 milyon sterlin), onu Manchester City (278 milyon sterlin), Arsenal (269 milyon sterlin) ve Liverpool (269 milyon sterlin) takip etti. Geçen yıl, devasa yeni bir Şampiyonlar Ligi anlaşmasının / formatının ilk sezonu olmasına rağmen, ülkelerdeki yerel TV sözleşmeleri hâlâ önemli. PSG, bu turnuvayı kazanarak rekor ödül parası elde etti, ancak Fransa'daki düşük yerel ödemeler, toplam yayın gelirlerini 246 milyon sterlinle sınırladı.
Raporu hazırlayan Deloitte Spor İşletme Grubu'nun baş ortağı Tim Bridge, genellikle bir takımın maç sonuçlarıyla ilişkili olan yayın gelirlerinin devam eden önemini vurguladı. Bridge şöyle diyor: “Saha içi performans, kulüplerin sıralamanın üst kademelerine yükselmesi için birincil itici güç olmaya devam ediyor ve birçok kulüp yeni ve genişletilmiş Avrupa ve uluslararası kulüp turnuvalarından faydalanıyor.”
FIFA'nın büyük ölçüde genişletilmiş Kulüpler Dünya Kupası, özellikle kazanan olmak üzere birçok takıma yardımcı oldu. Chelsea'nin yıllık geliri, geçen yaz Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen turnuvadan elde edilen gelir olmasaydı düşerdi. Dört kulüp – Aston Villa, West Ham United, Benfica ve Inter – 2024-2025 gelirlerinin yüzde 50'sinden fazlası için yayın gelirlerine bağımlıydı; bu da saha içi performanslar düşerse onları doğal olarak finansal olarak savunmasız hale getiriyor. Aston Villa örneğindeki gibi televizyon yayın gelirleri toplam gelirlerin %63,7'sini oluşturdu; bu nedenle, geçen sezon Şampiyonlar Ligi çeyrek finallerine kadar yükselme başarısını tekrarlayamayacakları ve bu kez daha az kazançlı olan Avrupa Ligi'nde mücadele edecekleri 2025-26 sezonunda önemli bir düşüş bekleniyor.
Aston Villa, geçen sezon üç ana gelir kaynağının her birinde iyileşme gösteren üç Premier Lig takımından biriydi; diğerleri Liverpool ve Arsenal'di. Aston Villa'nın kulüp rekoru olan 378 milyon sterlinlik geliri, %42'lik bir artışı temsil ediyordu ve bu, Stuttgart'ın (%79) ardından ilk 20 arasında en büyük ikinci oransal değişimdi. Her ikisi de geçen sezon için getirilen yenilenmiş ve genişletilmiş Şampiyonlar Ligi'nin yeni formatına büyük ölçüde bağlıydı.
Dört İngiliz kulübü – Aston Villa, Arsenal, Manchester United ve Tottenham Hotspur – maç günü gelirlerinde 20 milyon sterlinin üzerinde artış yaşadı. United hala İngiltere'de liderliğini sürdürüyor ancak Arsenal'in 154 milyon sterlinlik geliri, Emirates Stadyumu'ndan elde ettiği gelirleri sadece iki sezonda 50 milyon sterlinin üzerinde artırdığı anlamına geliyor.
Ancak, gişe gelirlerinde daha az, hatta negatif büyüme yaşayanlar dikkat çekti. Manchester City, Newcastle United ve West Ham, 2024-2025 sezonunda bir önceki yıla göre daha az gelir elde ederken, Chelsea'nin 7 milyon sterlinlik artışı bile onları genel sıralamada 10. sıraya düşürdü. Bu dört kulüpte stadyum endişeleri gündemi domine ediyor: Manchester City, Etihad Stadyumu'nu genişletiyor, Newcastle, St James' Park konusunda belirsizliğini koruyor, West Ham'da boş koltuklar ve boykotlar güncel bir konu ve Chelsea'nin Stamford Bridge'deki geleceği belirsiz.
Bunun ve Liverpool'un yerel ligde zirveye ilk çıkışının ardındaki en önemli nedenlerden biri, Manchester United'da yaşananlar. Geçen sonbaharda rekor gelir açıkladılar, ancak son yıllarda büyüme çok yavaşladı ve rakiplerinin onları geçmesine izin verdiler. Deloitte'un 1990'ların ortalarında raporunu yayınlamasından bu yana ilk beşten hiç düşmeyen United, son hesapları yayınlandığında sekizinci sıraya geriledi.
Liverpool, dördüncü sıradaki PSG'nin 1 milyon sterlinden az gerisinde kaldı, Manchester City ve Arsenal ise 700 milyon sterlinlik sınırın 10 milyon sterlin yakınındaydı. PSG'nin yüksek konumu da daha az güvenli görünüyor. Ticari gelirlerinde önemli bir düşüş kaydettiler ve genel sıralamada üçüncü sıradan dördüncü sıraya gerilediler; Şampiyonlar Ligi zaferleri olmasaydı düşüş daha da büyük olurdu. Fransız şampiyonu hem Barcelona hem de Bayern tarafından geride bırakıldı ve Barca ile Real Madrid'in gelir yaratma kapasiteleri, Premier Lig'in finansal gücüne daha güçlü bir meydan okuma gibi görünüyor. Real Madrid, gelir getiren dev bir güç; ezeli rakipleri ise, PSL'den elde ettikleri tek seferlik gelire rağmen, iyileştirilmiş ve yeniden açılan Camp Nou'nun meyvelerini yakında toplamayı umuyorlar.
Bayern Münih ise uzun zamandır ticari açıdan zeki bir kulüp ve bu gelir akışından yıllık 400 milyon sterline yaklaşıyor. Ancak, Kulüpler Dünya Kupası'ndan da faydalandıklarını ve Almanya'daki düşük TV gelirlerinin (Fransa'da olduğu gibi, çok daha az ölçüde de olsa) sınırlayıcı bir faktör olduğunu belirtmekte fayda var. FIFA'nın yeni yaz etkinliğinden elde ettikleri gelir olmasaydı, Bayern'in 2023-2024 sezonunda olduğu gibi yine beşinci sırada, hatta belki de daha geride olacağı muhtemeldi.
Deloitte'un Spor İşletme Grubu direktörü James Savage, ilk dörtte hiçbir İngiliz kulübünün bulunmamasının "saha içi performansın önemini yeniden vurguladığını" söylerken, "Büyük Altı" kulüplerinin sadece birinin Şampiyonlar Ligi çeyrek finaline veya daha ilerisine ulaşmasına rağmen listede beşinci ila onuncu sıralarda yer almalarının da İngiliz kulüplerinin gücünün bir göstergesi olduğunu belirtti. Manşet rakamlar olmasa da, Deloitte'un raporu futbol elitleri arasında daha iyi maliyet kontrolüne dair işaretleri de detaylandırıyor.
Hem bu listede hem de önceki yılın baskısında yer alan 18 kulüpten 13'ü, gelirlerinin bir oranı olarak maaş giderlerini azalttı. Bunu yapmayan beş kulüpten - ikisi 2023-2024 ile aynı seviyede kaldı, üçü ise gelirlerinin daha yüksek bir yüzdesini maaşlara ödedi - ortak bir nokta vardı: hepsi Premier Lig'deydi.
Genel olarak, Deloitte'a 2024-25 sezonu için maaş verilerini sağlayan listedeki 19 kulübün (Stuttgart sağlamadı) toplam maaş-gelir oranı %55,5 oldu; bu oran, bir yıl öncesine göre %5 daha düşük. Bir yıl önce de bu bilgiyi sağlamayan bir takım daha vardı. Bu oran düşüşü, ilgili 19 takımın toplam gelirlerinin 9,4 milyar sterlinden 10,2 milyar sterline yükselmesinden kaynaklanırken, maaşlar 5,7 milyar sterlinde sabit kaldı. Genel olarak, UEFA'nın kadro maliyeti kurallarının oyuncuyla ilgili giderleri kontrol altına almada etkili olduğu görülüyor.
Deloitte'un çalışmasından geçen sezon en yüksek maaş ödeyen kulüplerin kesin bir listesini çıkarmak mümkün değil; düşük gelirli kulüpler, daha yüksek gelir elde eden kulüplere göre orantılı olarak daha fazla maaş harcamış olabilir; ancak tahmin edilebilecek maaş giderleri yol göstericidir. PSG'nin ilk Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu, Avrupa futbolunun en yüksek maaşlı kadrosuyla elde edildi; üstelik 2024-25 sezonunda maaş giderlerinden yaklaşık 120 milyon sterlin tasarruf ettiler. Bu, beş sezonda dördüncü kez Avrupa'da en yüksek maaş ödeyen kulüp oldukları anlamına geliyor.
Liverpool'un Premier Lig'de kupa kazandığı sezon, ilk kez 400 milyon sterlinin üzerinde maaş ödemesine yol açtı ve bu rakamı aşan üçüncü İngiliz kulübü oldu; diğerleri ise Manchester City (son üç sezonda) ve Chelsea (2022-23, ancak bu rakam bazı önemli fesih ödemelerini de içeriyordu). Yaklaşık 421 milyon sterlin ile maaşlar, Anfield'daki gelirin %60'ını oluşturuyordu, ancak gelir artışı o kadar büyüktü (87 milyon sterlin) ki, maaşların gelire oranı 2023-24'teki %63'ten düştü. Deloitte, Manchester United'ın maaş rakamına fesih ödemelerini de dahil etti; bu ödemeler olmasaydı, Manchester United yurt içinde en yüksek maaş ödeyen beşinci kulüp olurdu. Kulübün hesaplarına göre 313 milyon sterlinlik maaş rakamını ele alırsak, 2024-25, 1992'de Premier Lig döneminin başlangıcından bu yana Manchester United'ın İngiliz futbolunda en yüksek maaş ödeyen dört kulüp arasında yer almadığı ilk sezon olurdu.
Dikkat çekilecek sayısız başka unsur da var – örneğin Aston Villa'nın Tottenham'dan daha fazla maaş ödemesi – ancak daha önce de belirtildiği gibi, Deloitte'un odak noktası, gelirlerin ne için kullanıldığına dair tam bir hesaplama yerine, tamamen en üst satırda yer alıyor. Bu gelirler yeni rekorlar kırmaya devam ediyor. Listelenen 20 kulüp ilk kez 10 milyar sterlinden fazla gelir elde etti. Bu takımlar arasında, toplam maaşlar sabit kaldı; bu da oyuncu maaşlarındaki sürekli artışın getirdiği baskının hafiflediğini gösteriyor. Ancak bazı çekinceler de var...
Deloitte'un en iyi 20 şirketinin yarısı geçen yaz Kulüpler Dünya Kupası'na katıldı ve bu da en az dört sezon daha, yani turnuvanın tekrar oynanacağı zamana kadar tekrarlanamayacak bir gelir yarattı. Listedeki şirketlerin birçoğu 2024-25 sezonunda zarar etti ve daha fazlası da zarar edebilir.
Yüksek gelirler manşetlere taşınır ve artan gelirler küçümsenmez. Ancak, herhangi bir sektörde olduğu gibi, bu da hikayenin sadece bir parçasıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder