Kitabın Instagram Tanıtımı Burada
Ayrton Senna 21.03.1960 tarihinde Brezilya'da dünyaya geldi. Senna genel olarak Brezilyalıların aksine futbolla ilgilenmeyen ve o dünyaya nam salan futbolcular gibi fakir semtlerden, mahallelerden ve Brezilya deyimiyle favelalardan gelmedi. Aksine varlıklı bir aileden geldi ve ilkokul döneminde bile okula özel şoförle gitti.
Ayrton'un aile şirketinin başına geçmesi bekleniyordu ama içinde otomobillere karşı büyük bir sevgi vardı. Bu sevgiyi eyleme döküldüğü ilk an babasının kendisine aldığı karting arabasının direksiyonuna geçmesiydi. Senna, bu araçla şampiyonalara katıldı, şampiyonluklar kazandı ve otomobil sporlarına olan sevgisi ile tutkusunun yanında yeteneği de kendisini ileride bu sporun büyük figürlerinden olacağına onu daha küçük yaşlarda izleyenlerin inancı tamdı.
Karting, Formula Ford 1600 ve 2000, Britanya F3, Macau GP ve hayallerine ulaştığı an Toleman ile Formula 1. Daha sonra Lotus, Mclaren ve Williams adına da yarıştı ve üç dünya şampiyonluğunu kazandı. Bir yarış mühendisinden daha çok bilgiye sahip olan, şimdiki gibi teknolojinin olmadığı ortamda arabasını çok iyi tanıyan birisiydi. Dışarıdan soğuk ve sert olarak gözükse bile insan canlısı, İngiltere'deyken sürekli ülkesini özleyen ve her fırsatta giden Senna, dostlarıyla çok iyi vakit geçiren eğlenceli biriydi aslında...
Ve o kara güne geldik. 1 Mayıs 1994 günü Imola pistinde Ayrton Senna ile yeni rakibi, o dönemin genç pilotu Michael Schumacher ile amansız mücadeleydi ve 7.turda yarış liderliğini elinde tutan Senna'nın Williams'ı süratla duvara çarpmadan önce o hafta sonu, dönemin genç pilotu Rubens Barricello ağır yaralandığı kaza geçirdi Cuma günü. Cumartesi günü ise sıralama turlarında Avusturyalı pilot Roland Ratzenberger 310 km/s hızla duvara çarparak hayatını kaybetti. Bu ölüm Senna'yı derinden sarstı ve yarışı protesto etmeyi düşündü ama piste çıktı. (Kazasından sonra Senna'nın yarış tulumunun cebinden Ratzenberger'i anmak için göstereceği Avusturya bayrağı çıktı)
Kitapta kazanın milisaniye olarak ayrıntılı bir biçimde ele alındı. Yarıştan önce üç kez dünya şampiyonu Senna, direksiyonunu aşağı indirmeyi takımdan istiyor görüş açısının arttırılması için. Lakin yapılan işlemde işçilik ve malzemedeki doğru kaynak yapılamamasından ötürü süspansiyon kolu (Mil) ok gibi fırlayarak kaskı deliyor ve Senna'nın kafasından ölümcül bir yara açıyor. Tabi o anlarda Senna, 309 km hızla korumasız beton bariyerlere Brezilyalı'nın büyük çabasına rağmen piste tutamadığı otomobili ile çarpıp dünyayı şoke ediyor.
Senna, kaldırıldığı hastanede henüz 34 yaşında belki de bu spora vereceği çok şeyi olmasına rağmen erkenden aramızdan üç dünya şampiyonluğu ve dünyanın hayranlığını kazanmış şekilde ayrıldı. Ölümü sonrasında Formula 1 ve dünya otomobil üreticileri adeta güvenlik devrimi gerçekleştirdi. Şu anda bile kullandığımız binek otomobillerdeki araç güvenliklerinin hepsi Senna'nın kazasından sonra ortaya çıkarken Formula 1'de de HANS sistemi (Boynu koruyan sistem) zorunlu oldu o günden beri hayatımızda ama ne yazık ki 2015 yılında Formula 1'in gelecekteki şampiyonu olarak gösterilen Jules Bianchi'nin Japonya'daki kazası sonrası vefatına kadar ölümlü kaza görmedik.
Senna'nın vefatından sonra İtalya'daki yerel mahkemelerde Williams takım patronu Frank Williams, teknik sorumlu Patrick Head ve Formula 1'in en önemli mühendislerinden olan o dönem Williams'taki araç tasarımcısı olan başmühendis Adrian Newey'in olduğu 6 kişi yargılandı ve 1997 yılındaki ilk kararda kazanın teknik nedenleri saptanamadığı için bütün sanıklar beraat ederken, 2007 yılındaki İtalyan Yüksek Mahkemesi (Corte di Cassazione) uzun incelemelerin ardından davayı sonuca bağladı. Mahkeme, kazanın direksiyon milinin hatalı tasarlanması ve kötü kaynak yapılması nedeniyle kırılmasından kaynaklandığını resmî olarak kabul etti. Kusurlu olarak Patrick Head gösterildi ama zaman aşımından ötürü ceza almadı ve dava düştü.
Bu noktada Christopher Hilton'un kaleme alıp ülkemizde Formula 1'in sesi olan Serhan Acar'ın dilimize kazandırdığı bu kitaptan Adrian Newey'in otobiyografisi olarak sayacağımız How To Built A Car? (Bir araba nasıl yapılır? Fihrist Yayınları) isimli kitaptaki kaza bölümüne geçelim. Newey buradaki kusurları ve derin pişmanlıkları dört maddede topladı:
1. Tasarım Hatası ve Aerodinamik Kusur Suçluluğu: Newey, İtalyan mahkemelerinin kazanın tek nedeni olarak "direksiyon milinin kırılması" kararını vermesine rağmen, kendisini aracın aerodinamik tasarımındaki hatalar nedeniyle de suçlu hissetmiştir. Newey, 1994 yılındaki kural değişikliklerine (aktif süspansiyonun yasaklanması) uyum sağlarken aracın aerodinamik yapısında büyük bir hesaplama hatası yaptığını itiraf etmiştir. Williams FW16'nın alt tabanının zemine çok yakın olduğunu ve Imola gibi tümsekli bir pistte aracın tabanının yere çarparak (bottoming out) ani bir arka yol tutuş kaybına yol açtığını belirtmiştir. Newey, bu aerodinamik istikrarsızlığı önceden öngöremediği için büyük bir pişmanlık yaşamıştır.
2. Direksiyon Milini Değiştirme Kararı: Senna, Williams arabasına bindiğinde kokpitin darlığından ve direksiyon simidinin konumundan rahatsız olmuş, dizlerinin direksiyona çarptığını söylemiştir. Bunun üzerine Newey ve ekibi, direksiyon milinin çapını küçülterek boyunu uzatan bir modifikasyon yapılmasına onay vermiştir. Newey, aceleyle yapılan bu mekanik değişikliğin potansiyel risklerini tam olarak denetlemediği ve operasyonu daha sıkı yönetmediği için kendini hep sorumlu tutmuştur.
3. F1'den Emekli Olma Düşüncesi: Kazanın ardından Newey, zihinsel olarak tamamen çökmüş ve Formula 1'deki geleceğini sorgulamıştır. Otobiyografisinde, "Tasarımını yaptığınız bir araçta birinin ölmesi inanılmaz bir ağırlık. Aylarca yarışmak isteyip istemediğimi düşündüm. Mühendisliği bırakmayı ve başka bir sektöre geçmeyi ciddi şekilde planladım" diyerek yaşadığı psikolojik travmanın boyutunu anlatmıştır. Kendisini toparlaması ve spora devam etmesi uzun zaman almıştır.
4. Yüzündeki Çizgiler ve Kalıcı Etki: Adrian Newey, kazadan yıllar sonra bile Imola hafta sonunu her düşündüğünde içinin sızladığını söyler. Bir röportajında, "Ayrton'ın kazası beni tamamen değiştirdi. Saçlarımın dökülmesinde ve yüzümdeki kırışıklıkların derinleşmesinde o günün, o davanın ve hissettiğim suçluluk duygusunun payı çok büyüktür. Bu pişmanlığı mezara kadar taşıyacağım" ifadelerini kullanmıştır.
Senna'nın vefatından sonra ülkesi Brezilya'da üç günlük ulusal yas ilan edilmiş ve Ayrton, yaklaşık 4 milyon kişinin katıldığı cenaze töreninin ardından Sao Paulo'daki Cemitério do Morumbi mezarlığına defnedildi ama devri bu sporun devam ettiği her gün daim olacaktır.
Yine bu kitaptan sonra alıntı ile bitireyim:
"Kalabalıktaki üzüntüden harap olmuş yüzler, derin bir yalnızlık hissiyle âdeta kendilerinden geçmişti: Senna ağlayan çocukların, kadınların ve hatta ağlayan erkeklerin eşliğinde son uykusunu uyuyacağı yere götürülüyordu. Morumbi'deki meazarlık bir İngiliz çayırı olabilirdi: Norfolk gibi, daha farklı ve büyük bir çemberin başladığı yer. Orası kadar engin... Orada yatanların kıymetini bilen, onlara saygı duyan sakin, sessiz ve ciddi bir yer. Çiçekleri düzelten, çimi kesen işçiler bile çok ciddiydi, tüm saygılarını sükunet içinde, sessizce gösteriyolardı. Eğer olması gerekiyorduysa burada olsun.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder